Wie was architect Jan Duiker

In de 3e Louise de Colignystraat stond vorig jaar lange tijd een huis te koop. Op funda stond nadrukkelijk aangegeven: ‘Woning uit 1922. Architect van deze woning is de bekende Jan Duiker’. Whatever, dacht ik. Ik had geen idee waarom dit de moeite waard was om te vermelden. Daarnaast, huis was voor ons toch te duur. Totdat ‘onze’ woning te koop kwam staan. In hetzelfde rijtje, een zelfde woning, een paar deuren naar rechts. Alleen nu stond de vermelding van Jan Duiker er niet bij. Hmmm, boeit het niet meer ofzo?

Tik ‘Jan Duiker Architect’ maar eens in op google-afbeeldingen. Ja, je ziet gebouwen, maar niet het rijtje woningen aan de 3e Louise de Colignystraat. En toen viel het volgende mij op: hij is de architect van de Nirwana-flat. De eerste Nederlandse flat. Gebouw in 1929 aan de Benoordenhoutseweg, kruispunt Haagse Bos – Alkemadelaan (richting Scheveningen). Als wij met de auto naar huis rijden of op de fiets naar het strand gaan rijden we er vaak langs. Wij vinden dit al jaren een tof gebouw. Het gebouw is tot op de dag vandaag tijdloos stijlvol. En dat voor een experimenteel complex uit 1929. Knap gedaan.

En toen was ik om. Ik ben gaan spitten naar wie Jan Duiker nu eigenlijk was. En dat werd een boeiende ontdekkingstocht. Een paar highlights over hem zal ik nu mee geven. Ik zal namelijk nog meer blogjes aan hem wijden.

1890 – 1935

Johannes Duiker (Jan) is maar 45 jaar geworden. En toch een architect die zijn sporen heeft nagelaten. De Nederlandse architectuur bevond zich in het begin van de vorige eeuw in een zeer b(l)oeiende tijd. De tijd van het rationalismse, de Amsterdamse school kwam volop op, de Stijl werd opgericht. Nieuwe bouwtechnieken deden zijn intrede in Nederland en de eerste collectieve sociale volkshuisvesting kwam op. Nederland veranderde rap.

Ik mag hem wel. Wij zijn namelijk best wel fan van Berlage en Dudok (Rationalisme), de Amsterdamse school, de Stijl (Doesburg, Mondriaan). Duiker schurkte wel tegen al die gasten en stijlen aan, maar zette zich er toch tegen af. Te veel tierlantijnen, boogjes, versieringen vond hij niets. Strak modern (de Stijl) vond ‘ie maar te veel esthetiek. Duiker is van doelmatigheid, snelheid, techniek, a-esthetisch, wetenschap, nieuwe materialen.

In 1917 won Duiker samen met Bernard Bijvoet een prijsvraag voor een bejaardentehuis in Alkmaar. Nooit gerealiseerd, maar toch. Hij ging helemaal op in het idee van ‘gezond wonen’. Welzijn gaat voor welvaart. Gezonde huisvesting was hard nodig voor de onderkant van de maatschappij. Gebouwen mogen mooi zijn, maar wel functioneel, gezond en hygiënisch voor de nieuwe bewoners. En dit was anders dan de tot dan toe geldende ‘mores’.

Het Nieuwe Bouwen

Naast alle (opkomende) stromingen ontstond een nieuwe met hierin een rol weggelegd voor Duiker: het nieuwe bouwen. Ook wel genoemd als nieuwe zakelijkheid  of Internationale stijl. Het kenmerkt zich door soberheid en functionaliteit. Veel licht, ruimte en symmetrie. Eén van de sprekende voorbeelden van het nieuwe bouwen is de Van Nelle fabriek in Rotterdam (architect Leendert van der Vlugt). Die spreekt mooi tot de verbeelding. Super functioneel voor haar toenmalige functie met veel glas en openheid. Een tof gebouw!

Verschillende architecten worden tot het Nieuwe Bouwen gerekend, maar die kan je ook weer tot de Stijl rekenen, zoals Rietveld en J.J.P. Oud. Duiker kan je alleen rekenen tot het Nieuwe Bouwen. Hij is nooit toegetreden tot de Stijl.

En o ja, in onze woonkamer hebben wij al jaren een replica van de Barcelona-chair staan. Architect: Ludwig Mies van der Rohe. En ja hoor, een cirkeltje rond. Hij kan namelijk ook geschaard worden onder de stroming van het Nieuwe Bouwen.

Ik zal de komende tijd nog wel meer schrijven over het Nieuwe Bouwen en natuurlijk ook over Johannes. Duiker.

Wordt vervolgd.

 

Geef een reactie